تعاريف و مفاهيم به كار رفته در اين فصل به شرح زير است :

عمليات بانكي: عبارت از قبول سپرده ، اعطاي تسهيلات بانكي ، معاملات برات و سفته ، معاملات ارزي ، عمليات مربوط به اوراق و اسناد بهادار ، نقل و انتقال وجوه در داخل كشور و نظاير آن ، طبق قانون است .

واحد بانكي : عبارت است از شعبه ، نمايندگي و باجه .

سيستم بانكي : به مجموعه بانك هاي دولتی ، غير دولتی ، موسسات اعتباری غير بانکی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ايران ، سيستم بانکی گفته می شود .

بانك هاي تخصصي : بانك هايي كه فقط در زمينه خاصي به فعاليت اقتصادي مي پردازند و اعتبارات خود را در جهت خاصي هدايت مي كنند . بانکهای صنعت و معدن ، مسکن ، كشاورزي و توسعه صادرات ، بانکهای تخصصی و بقيه بانکها ، تجاری به شمار می روند .

بانك هاي تجاري : بانك هايي كه فعاليت اعتباري آنها به بخش اقتصادي خاصي محدود نمي شود .

بخش دولتي : به دولت ، شركتها ، موسسات دولتي و شهرداري ها اطلاق مي شود .

بخش غير دولتي : شامل بخش خصوصي ، نهادهاي انقلاب اسلامي و بعضي از شركتهاي تحت پوشش وزارتخانه ها است .

تسهیلات اعطایی به بخش دولتی : تسهیلاتی است که سیستم بانکی در اختیار دولت ، شرکتها و موسسات دولتی و شهرداری ها قرار می دهد . این تسهیلات می تواند به صورت خرید اوراق بهادار دولتی (اسناد خزانه و اوراق قرضه ) یا اعتبارات مستقیم باشد .

تسهيلات اعطايي به بخش غير دولتي : تسهيلاتي است كه بانكها از طريق قراردادهاي مختلف اسلامي ، به موجب قانون عمليات بانكي بدون ربا و آيين نامه هاي مصوب ، از ابتداي سال 1363 به بخش غير دولتي اعطا مي كنند . اين قراردادها عبارتند از مشاركت حقوقي ، مشاركت مدني ، فروش اقساطي ، سرمايه گذاري مستقيم ، مضاربه ، مزارعه ، مساقات ، جعاله ، معاملات سلف ، اجاره به شرط تمليك ، قرض الحسنه و خريد دين .

مشارکت حقوقی : عبارت است از تأمین قسمتی از سرمایه شرکتهای سهامی جدید و یا خرید قسمتی از سهام شرکتهای سهامی موجود است .

مشاركت مدني : عبارت است از تركيب سهم مشاركت نقدي و يا غير نقدي اشخاص حقيقي و يا حقوقي متعدد به نحو مشاع ، به منظور انتفاع ، طبق قرارداد .

فروش اقساطي : عبارت است از واگذاري "عين" به بهاي معلوم به غير ، به ترتيبي كه تمام يا قسمتي از بهاي مذكور به اقساط مساوي و يا غير مساوي در سررسيد یا سررسیدهاي معين دريافت گردد .

سرمايه گذاري مستقيم : عبارت از تامين سرمايه لازم جهت اجراي طرح هاي توليدي و طرح هاي عمراني انتفاعي توسط بانك ها ، بدون مشاركت اشخاص حقيقي يا حقوقي غير بانكي است .

مضاربه : قراردادي است كه به موجب آن يكي از طرفين (مالك) ، عهده دار تامين سرمايه (نقدي) مي شود ، با قيد اينكه طرف ديگر (عامل) با سرمايه مزبور تجارت كند و در سود حاصله ، هر دو طرف شريك باشند .

مزارعه : قراردادی است که به موجب آن یکی از طرفین (زارع) ، زمین مشخصی را برای مدت معینی ، به شخص دیگر (عامل) بدهد تا در زمین مذکور زراعت کند و حاصل بین زارع و عامل تقسیم شود .

مساقات : معامله ای است که بین صاحب درخت و امثال آن با عامل در مقابل حصه مشاع معین از ثمره واقع می شود . ثمره ، اعم از میوه ، برگ ، گل و غیره آن است .

جعاله : عبارت است از التزام شخص (جاعل يا كار فرما) ، به اداي مبلغ يا اجرت معلوم (جعل) در مقابل انجام عملي معين طبق قرارداد . طرفي كه عمل را انجام مي دهد "عامل" يا پيمانكار ناميده مي شود .

معاملات سلف : منظور از معاملات سلف ، پيش خريد نقدي محصولات توليدي به قيمت معين است .

اجاره به شرط تمليك : عقد اجاره اي است كه در آن شرط شود مستاجر در پايان مدت اجاره ، در صورت عمل به شرايط مندرج در قرارداد ، عين مستاجره را مالك شود .

قرض الحسنه : عقدي است كه به موجب آن بانكها مبلغ معيني را طبق ضوابط مقرر ، به اشخاص اعم از حقيقي يا حقوقي ، به قرض واگذار مي نمايند .

خريد دين : عبارت است از پرداخت وجه سندي وعده دار مانند سفته و برات پيش از سر رسيد آن سند ، به مبلغي كمتر از ارزش اسمي آن .

سپرده هاي قرض الحسنه پس انداز : به سپرده هايي اطلاق مي شود كه سودي به آنها تعلق نمي گيرد ، ولي طبق قانون ، بانكها مي توانند به منظور جذب و تجهيز اين گونه سپرده ها ، به قيد قرعه جوايز ثابت نقدي و يا جنسي به سپرده گذاران اعطا كنند .

سپرده سرمايه گذاري مدت دار : به سپرده هايي اطلاق مي شود كه بانك ها به صورت سپرده هاي سرمايه گذاري كوتاه مدت يا بلند مدت ، از مردم قبول مي كنند . بانك ها در مورد سپرده هاي سرمايه گذاري مدت دار ، فقط به عنوان وكيل سپرده گذار عمل مي كنند و منافع حاصل از اين سپرده ها ، طبق عقود اسلامي مورد استفاده قرار مي گيرند . منافع بر اساس عقد قراردادي بين سپرده گذار و بانك ، تقسيم مي شود .

بيمه : عقدي است كه به موجب آن ، يك طرف تعهد مي كند در ازاي دريافت وجه از طرف ديگر ، در صورت وقوع يا بروز حادثه ، خسارت وارده بر وي را جبران مي كند يا وجه معيني را بپردازد . متعهد را بيمه گر (شركت) ، طرف تعهد را بيمه گذار (فرد يا موَسسه) و وجه پرداختي را حق بيمه مي نامند .

حق بيمه مستقيم : حق بيمه اي است كه مستقيماً توسط بيمه گذار به بيمه گر پرداخت مي شود و در اين جا به مفهوم حق بيمه اي است كه در داخل استان توليد مي شود .

حق بيمه صادره : منظور از حق بيمه صادره ، حجم حق بيمه مستقيم بازار بيمه کشور در سال مورد بررسی (بر اساس سيستم مبتنی بر سال مالی) می باشد و حق بيمه های غير مستقيم که از طريق عمليات اتکايی کسب گرديده است ، در محاسبات منظور نمی شود .

حق بيمه عايد شده : بخشی از حق بيمه های صادره سال جاری و سال های قبل می باشد که به پوشش های بيمه ای ارائه شده از ابتدا تا انتهای دوره مورد گزارش تعلق مي گيرد . حق بيمه عايد شده ، از فرمول زير محاسبه می شود :

ذخيره حق بيمه سال قبل + ( ذخيره حق بيمه سال جاري – حق بيمه صادر شده) = حق بيمه عايد شده

خسارت واقع شده : عبارت است از كل خسارت هايي که در دوره مورد گزارش ايجاد شده است ، اعم از اينکه پرداخت شده و در دست پرداخت (معوق) باشد . خسارت واقع شده از فرمول زير محاسبه می شود :

خسارت معوق ابتداي سال ـ (خسارت معوق پايان سال + خسارت پرداختي) = خسارت واقع شده

خسارت پرداخت شده : عبارت از خسارت مستقیم پرداخت شده در سال مورد بررسی (بر اساس سیستم مبتنی بر سال مالی) می باشد و سهم بیمه گران اتکایی از خسارت ، در آن منظور نمی شود.

بيمه آتش سوزي : بيمه ای که زيان ها و خسارتهای مالي ناشي از آتش سوزي ، صاعقه و انفجار را جبران مي كند . همچنين شرايط اين بيمه قابل تعميم به خطرهاي تبعي مانند سيل ، سقوط هواپيما ، طوفان و مانند آن نيز مي باشد .

بيمه اتومبيل (بدنه) : بيمه اي است كه زيان وارده به وسيله نقليه متعلق به بيمه گذار را جبران مي نمايد .

بيمه باربري (حمل و نقل) : بيمه ای که كالا را درمقابل خطرهاي حمل و نقل كالا از شروع سفر تا پايان آن ، تحت پوشش قرار می دهد .

بيمه پول : بيمه اي است که خسارات ناشی از سرقت و آتش سوزی پول را بر اساس قرارداد ، جبران می نمايد .

بيمه حوادث (شخصی ) : بيمه اي است كه خطرهاي فوت ، از كارافتادگي و نقص عضو ، غرامت روزانه و هزينه هاي پزشكي ناشي از حادثه را در بر مي گيرد و در صورت تحقق هر يك از خطرهاي ياد شده ، خسارت وارده را جبران مي نمايد .

بيمه زندگي (عمر) : نوعي بيمه كه در آن ، بيمه گر متعهد مي شود ، مبلغ معيني (به صورت سرمايه و يا مستمري) را به بيمه گذار و يا اشخاص ثالثي كه او تعيين كرده است ، پرداخت كند .

بيمه شخص ثالث : بيمه اي است كه زيان وارده به دارنده وسيله نقليه زميني در اثر خسارت به شخص ثالث و خسارت به سرنشين وسيله نقليه مذکور را جبران مي نمايد .

بيمه مهندسي : بيمه اي است كه كليه خسارات وارده در هنگام عمليات نصب ، مقاطعه كاري و غيره را براساس شرايط قرارداد ، جبران مي كند .

بيمه هواپيمايي : بيمه اي است كه خسارت وارده بر بدنه هواپيما ، سرنشينان ، محموله هواپيما و خدمه آن را جبران مي كند .

ساير انواع بيمه : شامل اكتشاف و استخراج نفت ، بهداشت ، صداقات و امانات ، عدم النفع ، مسوَليت مدني ، وام و اعتبار شيشه و بيمه اموال در مقابل سرقت و آتش سوزي و 000 مي باشد .

شركتهاي تعاوني اعتبار : شرکتهايی هستند که تامين نيازهاي مالي اعضاي تحت پوشش ، در قالب پرداخت انواع وام را بر عهده دارند كه شامل شركت هاي تعاوني اعتبار كارمندي ، اعتبار كارگري و اعتبار آزاد (ساير) مي باشند .

1ـ12 ـ تعداد واحدهاي بانكي در پايان سال

سال و بخش	بانك هاي دولتي
سال و بخش	جمع	تجارت	توسعه صادرات	سپه	رفاه كارگران
1385 ............	103	14	×	9	6
*1386 ...........*	...	11	×	...	6

سال و بخش	بانك هاي دولتي
سال و بخش	صادرات	صنعت و معدن	كشاورزي	مسكن	ملت	ملي
1385 ........	22	×	18	3	13	16
*1386 .......*	22	×	17	3	13	16

1ـ12ـ تعداد واحدهاي بانكي در پايان سال (دنباله )

سال و بخش	بانك هاي خصوصي
سال و بخش	جمع	پاسارگاد	كار آفرين	پارسيان	اقتصاد نوين	سامان	.....
1385 ........	2	×	×	1	1	×
*1386 .......*	2	×	×	1	1	×

ماخذ- بانكهاي شهرستان سبزوار
.

2 ـ 12 ـ مؤسسات اعتباري غير بانكي (تعاوني اعتباري فعال)

سال	جمع	كارمندي	كارگري	ساير	چند منظوره
1385 .........................	...	...	...	...	...
*1386 ..................................*	...	...	...	...	...

مأخذ ـ اداره تعاون شهرستان سبزوار .

3 ـ12ـ تعداد و مبلغ انواع سپرده ها نزد بانكها در پايان سال1385 (ميليون ريال)

سال و نوع سپرده	رفاه كارگران		تجارت
سال و نوع سپرده	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ
قرض الحسنـــه جاري	205/7	062/33	14073	305/79
قرض الحسنـــه پس انداز	619/42	657/24	56002	872/40
سرمايه گــذاري كوتاه مدت	370/4	271/33	888/18	020/103
سرمايه گــذاري بلند مدت	296/2	360/32	4343	439/69
ساير ............	346	242/17	145	5034

3 ـ12ـ تعداد و مبلغ انواع سپرده ها نزد بانكها در پايان سال1386 (ميليون ريال)

سال و نوع سپرده	رفاه كارگران		تجارت
سال و نوع سپرده	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ
1385...........	52599	123548	108407	337712
*1386..........*	56836	140592	...	...
قرض الحسنـــه جاري	7205	33062	13222	79822
قرض الحسنـــه پس انداز	42619	24657	64351	55504
سرمايه گــذاري كوتاه مدت	4370	33271	22667	138311
سرمايه گــذاري بلند مدت	2296	32360	6644	113118
ساير ............	346	17242	989	5918

سال و نوع سپرده	صادرات		كشاورزي		مسكن
سال و نوع سپرده	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ
قرض الحسنـــه جاري	...	84068	...	100000	2	734/19
قرض الحسنـــه پس انداز	...	102987	...	9100	...	...
سرمايه گــذاري كوتاه مدت	...	273960	...	100000	...	...
سرمايه گــذاري بلند مدت	...	155519	...	37000	...	...
ساير ............	...	1019	...	20000	..	...

3 ـ12ـ تعداد و مبلغ انواع سپرده ها نزد بانك ها در پايان سال (دنباله) (ميليون ريال)

سال و نوع سپرده	ملت		ملي		توسعه صادرات
سال و نوع سپرده	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ
قرض الحسنـــه جاري	...	...	45273	132587	×	×
قرض الحسنـــه پس انداز	...	...	140318	9648	×	×
سرمايه گــذاري كوتاه مدت	...	...	33885	168082	×	×
سرمايه گــذاري بلند مدت	...	...	24627	309697	×	×
ساير ............. .............	...	...	18562	85683	×	×

سال و نوع سپرده	پاسارگاد		صنعت و معدن		كار آفرين
سال و نوع سپرده	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ
1385 ............	×	×	×	×	×	×
*1386 ...........*	×	×	×	×	×	×
قرض الحسنـــه جاري	×	×	×	×	×	×
قرض الحسنـــه پس انداز .....................	×	×	×	×	×	×
سرمايه گــذاري كوتاه مدت .....................	×	×	×	×	×	×
سرمايه گــذاري بلند مدت .....................	×	×	×	×	×	×
ساير .............	×	×	×	×	×	×

4 ـ 12ـ تعداد و مبلغ انواع سپرده ها نزد بانك ها برحسب بخش در پايان سال 1386

(ميليون ريال)

بخش	رفاه كارگران		تجارت		صادرات
بخش	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ
*كل شهرستان*	*56.836*	*140.592*	*107873*	*392673*	*...*	*...*
نقاب....	6.731	14.749	×	×	...	...
بخش مرکزی	50.105	125.843	×	×	...	...

بخش	كشاورزي		مسكن		ملت		ملي
بخش	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ
*کل شهرستان*	*278620*	*328456*	*50983*	*166311*	*184272*	*390715*	*262665*	*792529*

4 ـ 12 ـ تعداد و مبلغ انواع سپرده ها نزد بانك ها برحسب بخش در پايان سال 1386 (دنباله) (ميليون ريال)

بخش	توسعه صادرات		پاسارگاد		صنعت و معدن
بخش	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ
*كل شهرستان 1385*	×	×	×	×	×	×
کل شهرستان 1386	×	×	×	×	×	×

5 ـ 12 ـ تعداد و مبلغ تسهيلات پرداختي بانك ها به بخش غير دولتي برحسب بخشهاي عمده اقتصادي (ميليون ريال)

سال و نام بانك	جمع		كشاورزي		مسكن و ساختمان
سال و نام بانك	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ
كشاورزي ...	...	...	15100	300020	...	...
ملي ...........	11705	438889	1251	61656	2347	79684
رفاه كارگران	1.590	75.120	20	2.458	493	14.436
صادرات .....	...	272588	...	66219	...	15443
مسكن .........	...	...	...	...	...	...
ملت ...........	...	...	...	...	...	...
تجارت .......	4023	229415	3719	203975	1004	65440
توسعه صادرات	×	×	×	×	×	×
صنعت و معدن	×	×	×	×	×	×

5 ـ 12 ـ تعداد و مبلغ تسهيلات پرداختي بانك ها به بخش غير دولتي برحسب بخشهاي عمده اقتصادي(دنباله) (ميليون ريال)

سال و نام بانك	صنعت و معدن		خدمات		صادرات غير نفتي
سال و نام بانك	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ	تعداد	مبلغ
كشاورزي ...	…	…	1620	19300	...	...
ملي ...........	324	49887	6209	120183	1574	127479
رفاه كارگران	180	1.177	897	48.049	...	...
صادرات .....	...	23068	...	167753	...	...
مسكن .........	...	...	...	...	...	...
ملت ...........	...	...	...	...	...	...
تجارت .......	889	30571	1112	37200
توسعه صادرات	×	×	×	×	×	×
صنعت و معدن	×	×	×	×	×	×

مأخذ - بانك هاي دولتي شهرستان سبزوار.

6ـ12ـ مانده بدهي بخش غير دولتي به بانك ها برحسب نوع تسهيلات درپايان سال 1386 (ميليون ريال)

نام بانك	جمع	تسهيلات جديد	سرمايه گذاري مستقيم و مشاركت حقوقي	وامها و اعتبارات پرداختي
بانك تجارت ..................	...	...	...	...
بانك توسعه صادرات ......	×	×	×	×
بانك رفاه كارگران ..........	...	...	...	...
بانك صادرات ...............	272588	...	...	...
بانك صنعت و معدن ........	×	×	×	×
بانك كشاورزي ..............	...	...	...	...
بانك ملي ......................	23480	579541	...	...

مأخذ ـ بانك هاي دولتي شهرستان سبزوار .

7ـ12ـ مانده بدهي بخش غير دولتي به بانك ها بابت تسهيلات جديد براساس عقود اسلامي درپايان سال (ميليون ريال)

شرح	1385	1386
*جمع*	*866414*	*897856*
فروش اقساطي ..................................	550534	547629
مضاربه ..........................................	244680	136979
مشاركت مدني ...................................	37981	41833
قرض الحسنه اعطايــي.........................	165855	180856
اجاره به شرط تمليــك .........................	0	0
معاملات سلف ...................................	24089	14013
مشاركت حقوقي ................................	0	0
سرمايه گذاري مستقيـم..........................	0	0
جعاله ..............................................	29248	19703
خريد دين .........................................	0	0
ساير ..............................................	34692	23323
تسهيلات مسكن .................................	86769	100609

7ـ12ـ مانده بدهي بخش غير دولتي به بانك ها بابت تسهيلات جديد براساس عقود اسلامي در پايان سال (دنباله) (ميليون ريال)

شرح	1385	1386
*بانكهاي تجاري*
فروش اقساطي ..................................	230608	261991
مضاربه ..........................................	39.876	39.381
مشاركت مدني ..................................	56435	56047
قرض الحسنه اعطايــي.........................	18816	16923
اجاره به شرط تمليــك..........................	0	0
معاملات سلف ..................................	143	163
مشاركت حقوقي ................................	0	0
سرمايه گذاري مستقيـم.........................	0	0
جعاله .............................................	2190	2419
خريد دين .........................................	0	0
ساير ..............................................	0	86
تسهيلات مسكن .................................	86769	100609

مأخذ - بانك هاي دولتي شهرستان سبزوار .

8ـ12ـ مشخصات عمومي شركت هاي تعاوني اعتبار فعال

سال و بخش

تعداد شركت

عضو ( نفر)

شاغلان ( نفر)

سرمايه

(هزار ريال)

1385 ..................

201

400/188

1386 .........................

مأخذ ـ اداره تعاون شهرستان سبزوار.