فصل شانزدهم
بهداشت
و درمان
تعاريف و مفاهيم به كار رفته در اين فصل به شرح
زير است :
پزشك : به كسي اطلاق مي شود كه تحصيلات پزشكي را در يكي از دانشگاههاي داخل يا
خارج از كشور به پايان رسانيده و به اخذ پايان نامه نايل آمده است و مدرك وی
نيز مورد تاييد وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي مي باشد . آمار پزشكان شامل پزشكان ، دندانپزشكان ، دامپزشكان و داروسازان مي
باشد . با توجه به گستردگي رشته هاي تخصصي پزشكي ، آمار مربوط به برخي تخصص
ها ، تحت عناوين كلي زیر در جدول شماره 5 - 16 درج شده است :
تخصص و فوق تخصص داخلي : داخلي ، آنكولوژي ، خون ، روماتولوژي ، ريه ،
غدد و گوارش .
تخصص و فوق تخصص اطفال : ارتوپدي اطفال ، اعصاب اطفال ، آلرژي اطفال ،
جراحي اطفال ، خون اطفال ، عفوني اطفال ، غدد اطفال ، قلب اطفال ، كليه اطفال ،
گوارش اطفال و بيماريهاي نوزادان
تخصص اعصاب و روان : اعصاب و روانپزشكي .
تخصص ارولوژي : ارولوژي ، كليه ، جراحي كليه و مجاري ادراري .
تخصص ارتوپدي : ارتوپدي و جراحي استخوان و مفاصل .
تخصص پرتونگاري : راديولوژي و سونوگرافي .
تخصص دندانپزشكي : ارتودنسي ، اندودنتيكس ، آسيب شناسي دهان و
دندان ، بيماريهاي فك و دهان و دندان ،
پاتولوژي فك و صورت ، پروتز دنداني ، پريودنتولوژي ، جراحي دهان و فك و صورت ،
دندانپزشكي ترميمي و دندانپزشكي اطفال .
تخصص داروسازي : داروسازي ، داروسازي صنعتي فارماكولوژي ،
فارماسوتيكس ، فارماكوگنوزي .
لازم به ذكر است آمار پزشكان متخصص
در رشته هاي قلب و عروق ، مغز و اعصاب ، گوش و حلق و بيني
چشم , زنان و زايمان شامل پزشكان متخصص جراحي
در رشته هاي ياد شده نيز مي باشد .
پيراپزشك : به غير پزشكاني
كه درزمينه بهداشت و درمان فعاليت داشته باشند ، اطلاق مي شود .
بهورز (بهداشتيار) : به افرادي اطلاق مي شود كه بومي و مقيم روستا
هستند و با حداقل سواد دوره ابتدايي ، دوره دو ساله آموزش عملي و نظري ذيربط را
گذرانده اند .
موسسات درماني : به كليه مراكز
درماني اعم از بيمارستان ، زايشگاه و آسايشگاه كه مجهز به تخت درماني باشند
، موسسه درماني اطلاق مي شود . اين موسسات به سه گروه زير تقسيم مي شوند :
ـ موسسات درماني وابسته به وزارت بهداشت ، درمان
و آموزش پزشكي .
ـ موسسات درماني خصوصي .
ـ ساير موسسات درماني ،
مانند موسسات درماني وابسته به سازمان تامين اجتماعي ، موسسات خيريه ، بنياد شهيد ، بانك ملي و غيره .
بيمارستان : واحدي است كه حداقل داراي 15 تخت با تجهيزات ، تسهيلات و خدمات عمومي
پزشكي لازم وحداقل داراي دو بخش داخلي و جراحي همراه با گروه پزشكان متخصص باشد .
زايشگاه : واحدي است كه حداقل
داراي 15 تخت ، يك اتاق عمل و پزشك متخصص در امر زنان و زايمان باشد .
آسايشگاه : واحدي است كه حداقل داراي15 تخت که حداقل يك بخش اختصاصي همراه با
گروه پزشكان متخصص در رشته هاي مربوطه و تسهيلات و خدمات عمومي لازم را دارا باشد ،
مانند آسايشگاههاي رواني ، مجذومان ، مسلولان ، معتادان و غيره .
مراكز بهداشتي و درماني : شامل
درمانگاه ، كلينيك ، پلي كلينيك و مركز بهداشت است . فعاليت مركز بهداشت
عموماً انجام واكسيناسيون می باشد که در مواردي توام با خدمات درماني است .
مراكز بهداشتي و درماني مستقل : به مراكزي اطلاق مي شود كه داراي مديريت ، حسابداري
و محل فعاليت مستقل باشند .
مراكز بهداشتي و درماني غير مستقل : به مراكزي
اطلاق مي شود كه معمولاً در داخل يا جنب
موسسات درماني قرار دارند و داراي مديريت ، حسابداري و مكان فعاليت مستقل نبوده و
از نظر كاركنان و اعتبارات نيز از موسسه مادر تغذيه مي شوند .
خانه بهداشت : اولين واحد ارائه خدمات اوليه بهداشتي و درماني در نظام شبكه جامع
بهداشتي و درماني است . محل استقرار اين واحد ، روستاهاي كشور است . هر خانه بهداشت بر حسب شرايط جغرافيايي ،
امكانات ارتباطي و پراكندگي جمعيت ، يك يا چند روستا را با جمعيتي حدود 1500 نفر
پوشش مي دهد . كاركنان خانه بهداشت را بهورزان زن و مرد تشکيل می دهد .
آزمايشگاه تشخيص پزشكي : واحدي است كه بر طبق مجوز وزارت بهداشت ، درمان و
آموزش پزشكي تأسيس شده و در آن آزمايش هاي بيولوژيك ، ميكروبيولوژي ، سرولوژي ،
بيو شيميايي ، ايمنوهماتولوژي ، خون شناسي ، بيوفيزيكي ، سلول شناسي ، بافت شناسي
، ژنتيك سلولي و ملكولي و ساير آزمايش ها بر روي مواد و نمونه هاي حاصل از بدن
انسان با هدف به دست آمدن اطلاعات جهت تشخيص ، پيشگيري يا پيگيري درمان و يا
ارزيابي و سنجش سلامت انجام مي شود و شامل دو بخش باليني و تشريحي است .
آزمايشگاه تشخيص پزشكي تشريحي : آزمايشگاه تشخيص پزشكي است كه جهت
تشخيص بيماري ها از طريق انجام آزمايش هاي سلول شناسي و بافت شناسي بر روي نمونه
هاي به دست آمده از بدن انسان (زنده و مرده) سروكار دارد و ممكن است از روش هاي
متنوعي براي اين منظور استفاده نمايد .
آزمايشگاه تشخيص پزشكي باليني : آزمايشگاه تشخيص پزشكي است كه داراي
يك يا تمام بخش هاي مربوط به آزمايشگاه تشخيص پزشكي تشريحي مي باشد .
مركز توانبخشي : به كليه واحدهاي درماني اطلاق مي گردد كه صرفاً
كار درمان فيزيكي بدن را انجام مي دهند . اين موسسات شامل : فيزيوتراپي ،
كاردرماني ، گفتاردرماني ، شنوايي سنجي ، بينايي سنجي و ارتوپدي فني مي باشند و
نحوه استقرار آن به دو صورت مستقل و غير مستقل است . آن دسته از توانبخشي هايي كه در
داخل يك بيمارستان يا درمانگاه باشند "
غير مستقل" و توانبخشي هايي
كه بدون وابستگي به هيچ مركز ديگري عمل كنند ، "
مستقل" ناميده مي شوند
.
مركز پرتونگاري : تشخيص و درمان بيماريها با استفاده از انرژي به
صورت اشعه است كه توسط پزشكان متخصص پرتونگاري ، تكنسينهاي پرتونگاري و كارمندان
تجربي واجد شرايط خاص و داراي مجوز از وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي انجام
مي شود . در اين فصل ، منظور از پرتونگاري ، محل انجام آزمايشهاي پرتوشناسي و
ارائه خدمات پرتونگاري است كه صلاحيت آن به تأييد وزرات بهداشت ، درمان و آموزش
پزشكي رسيده باشد .
داروخانه : موسسه اي است پزشكي كه با اخذ پروانه مخصوص از
كميسيون قانوني ماده 20 ، تأسيس شده و با داشتن مسئول فني واجد شرايط به ارائه
خدمات دارويي و عرضه دارو ، شير خشك ، مكمل غذايي رژيمي ، غذاهاي كمكي شيرخواران ،
لوازم مصرفي پزشكي و فراورده هاي آرايشي و بهداشتي مجاز مبادرت مي نمايد .
|
سال
|
جمع
|
پزشكان
(1و2) |
پيراپزشكان |
سايركاركنان |
|
1385 ................................. |
1543 |
196 |
1128 |
219 |
|
1386 ................................. |
1977 |
199 |
1414 |
364 |
1- شامل پزشكان خارجي نيز مي
باشد .
2- شامل پزشكان ، دندانپزشك
، دامپزشك و داروساز نيز مي باشد .
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان سبزوار .
-
شبكه بهداشت و درمان شهرستان سبزوار.
|
سال و |
جمع |
پزشك |
پزشك
متخصص |
|
||||||
|
جمع |
داخلي |
قلب |
عفوني |
كودكان |
اعصاب
و روان |
پوست و آميزشي |
||||
|
1385......... |
196 |
100 |
72 |
7 |
1 |
1 |
11 |
3 |
1 |
|
|
1386......... |
199 |
103 |
62 |
5 |
3 |
1 |
9 |
3 |
1 |
|
![]()
2 ـ16 ـ پزشكان شاغل در دانشگاه علوم
پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني بر حسب رشته و نوع
تخصص (دنباله)
|
سال
|
پزشك متخصص |
|||||||
|
جراحي
عمومي |
ارولوژي |
ارتوپدي |
مغز
و اعصاب |
گوش
، حلق و بيني |
چشم |
زنان
و زايمان |
بيهوشي |
|
|
1385 ........ |
7 |
1 |
5 |
4 |
2 |
5 |
10 |
6 |
|
1386 ........ |
5 |
1 |
6 |
3 |
2 |
3 |
7 |
6 |
|
سال
|
پزشك متخصص |
دندانپزشك |
دامپزشك |
داروساز |
||||
|
پرتو نگاري |
آسيب
شناسي |
آزمايشگاه |
راديو تراپي |
ساير |
||||
|
1385 ...... |
5 |
3 |
... |
... |
... |
20 |
... |
4 |
|
1386 ...... |
4 |
3 |
... |
... |
... |
23 |
... |
11 |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان سبزوار .
|
سال
|
جمع |
بهدار |
كارشناس امور رواني |
كارشناس ، كاردان و تكنسين
بينايي سنجي |
كارشناس ، كاردان
و تكنسين شنوايي سنجي |
|
1385 ................ |
1196 |
... |
4 |
... |
1 |
|
1386 ................ |
1414 |
... |
5 |
... |
1 |
|
سال |
مسئول انتقال خون |
تكنسين
دندانسازي |
بهداشت كار دهان و
دندان |
پرستار
ليسانس و بالاتر |
پرستار
فوق ديپلم |
|
1385 ................ |
... |
... |
6 |
277 |
... |
|
1386 ................ |
... |
... |
2 |
404 |
... |
|
سال |
ماما |
بهيار و كمك بهيار |
بهورز |
كارشناس ، كاردان و تكنسين هوشبري |
كاردان
و تكنسين اتاق عمل |
|
1385 ............ |
82 |
88 |
292 |
28 |
32 |
|
1386 ............ |
121 |
85 |
295 |
29 |
43 |
![]()
3 ـ16 ـ پيراپزشكان شاغل در دانشگاههاي
علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني بر حسب رشته هاي شغلي (دنباله)
|
سال
|
مسئول امور فوريتهاي پزشكي |
كارشناس
وكاردان و تكنسين امور توانبخشي |
مسئول
امور ارتوپدي |
كارشناس
وكاردان وتكنسين بهداشت محيط |
كارشناس حشره شناسي ومبارزه با ناقلان |
|
1385 ........ |
25 |
... |
... |
48 |
1 |
|
1386 ........ |
25 |
... |
... |
39 |
... |
|
سال |
كارشناس وكاردان وتكنسين مبارزه با بيماريها |
كارشناس وكاردان بهداشت حرفه اي |
مربي
خدمات بهداشتي |
كارشناس ، كاردان و تكنسين امور دارويي |
كارشناس ، كاردان
و تكنسين تغذيه و رژيم غذايي |
|
1385 |
52 |
17 |
5 |
19 |
4 |
|
1386 |
58 |
18 |
3 |
14 |
3 |
|
سال |
كارشناس ، كاردان و تكنسين مواد خوردني و
آشاميدني و آرايشي و بهداشتي |
كارشناس
، كاردان و تكنسين پرتونگاري |
تكنسين
نوارنگاري |
كارشناس
,كاردان و تكنسين آزمايشگاه |
دكتراي
علوم آزمايشگاهي |
|
1385 ......... |
4 |
21 |
... |
55 |
... |
|
1386 ......... |
4 |
31 |
... |
73 |
2 |
3ـ16 ـ
پيراپزشكان شاغل در دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني بر حسب رشته هاي
شغلي(دنباله)
|
سال و بخش |
كارشناس امور بيمارستانها |
مددكار
بهداشتي و درماني |
مسئول
پذيرش مدارك پزشكي |
كارشناس
كاردان و تكنسين بهداشت خانواده |
ساير
پيراپزشكان |
|
1385 .. |
2 |
2 |
44 |
87 |
... |
|
1386 .. |
4 |
2 |
49 |
103 |
... |
|
|
|
|
|
|
|
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان
سبزوار .
|
سال
و بخش |
جمع |
وابسته
به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني استان |
خصوصي |
ساير (1) |
||||
|
مؤسسه |
تخت |
مؤسسه |
تخت |
مؤسسه |
تخت |
مؤسسه |
تخت |
|
|
1385 ........... |
4 |
431 |
4 |
431 |
... |
... |
... |
... |
|
1386 ........... |
5 |
495 |
5 |
495 |
... |
... |
... |
... |
1- شامل مؤسسات
درماني وابسته به سازمان تامين اجتماعي ، امور خيريه ، بانكها و 000 مي باشد .
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان سبزوار.
|
شرح |
1385 |
1386 |
|
جمع
.......................................................... |
187775 |
223621 |
|
عمومي
............................................................... |
109154 |
123730 |
|
تخصصي
................................................... |
78621 |
99891 |
|
اطفال
................................................................. |
4668 |
5823 |
|
دندانپزشكي
...................................................... |
... |
... |
|
داخلي
................................................................ |
7792 |
7305 |
|
اورژانس
............................................................ |
... |
... |
|
زنان
و زايمان .................................................... |
11778 |
11704 |
|
مامايي
................................................................ |
754 |
1164 |
|
چشم
................................................................. |
6156 |
8217 |
|
گوش
حلق و بيني .............................................. |
2642 |
2729 |
|
جراحي
.............................................................. |
3358 |
5338 |
|
ارتوپدي
............................................................ |
7563 |
19160 |
|
پوست
و آميزشي .............................................. |
4667 |
3277 |
|
اعصاب
و روان ................................................... |
1952 |
1767 |
|
قلب
و عروق ...................................................... |
2323 |
2077 |
|
ارولوژي
............................................................ |
3124 |
3798 |
|
ساير
تخصصها ................................................... |
21844 |
27532 |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان سبزوار .
|
سال |
موارد مراجعه |
موارد بستري |
|
1385 ........................................................ |
233280 |
45505 |
|
1386 ........................................................ |
270101 |
46480 |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان سبزوار.
|
سال |
وضعيت جغرافيايي |
وضعيت حقوقي |
||||
|
جمع |
شهري |
روستايي |
وابسته
به دانشگاه علوم پزشكي وخدمات بهداشتي درماني استان |
خصوصي |
ساير |
|
|
1385......... |
71 |
47 |
24 |
60 |
9 |
2 |
|
1386......... |
72 |
48 |
24 |
61 |
9 |
2 |
|
سال |
نحوه اداره |
زمان كار |
||
|
مستقل |
غير مستقل |
روزانه |
شبانه روزي |
|
|
1385 .................... |
66 |
5 |
55 |
16 |
|
1386
.................... |
66 |
6 |
58 |
14 |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان
سبزوار.
|
سال |
خانه
هاي بهداشت فعال |
بهورزان |
روستاهاي
تحت پوشش |
|||
|
جمع |
مرد |
زن |
تعداد |
جمعيت |
||
|
1385 ............ |
184 |
300 |
89 |
211 |
396 |
631/217 |
|
1386 ............ |
187 |
308 |
92 |
216 |
391 |
039/217 |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان سبزوار.
9 ـ16
ـ تعداد آزمايشگاه ، داروخانه ، مراكز پرتو نگاري و توانبخشي برحسب وضعيت حقوقي و اداري
|
شرح |
وضعيت حقوقي |
|||
|
جمع |
وابسته
به دانشگاه علوم پزشكي وخدمات بهداشتي درماني |
خصوصي |
ساير |
|
|
آزمايشگاه |
|
|
|
|
|
1385 ...................... |
24 |
15 |
7 |
2 |
|
1386 ...................... |
27 |
18 |
7 |
2 |
|
داروخانه |
|
|
|
|
|
1385 ...................... |
75 |
31 |
42 |
2 |
|
1386 ...................... |
80 |
27 |
51 |
2 |
|
مركز پرتونگاري |
|
|
|
|
|
1385 ...................... |
9 |
5 |
4 |
... |
|
1386 ...................... |
12 |
8 |
4 |
... |
|
مركز توانبخشي |
|
|
|
|
|
1385 ...................... |
25 |
... |
22 |
3 |
|
1386 ...................... |
26 |
... |
23 |
3 |
|
شرح |
نحوه اداره |
زمان كار |
||
|
مستقل |
غير مستقل |
روزانه |
شبانه روزي |
|
|
آزمايشگاه |
|
|
|
|
|
1385 ................................ |
17 |
7 |
20 |
4 |
|
1386 ................................ |
19 |
8 |
22 |
5 |
|
داروخانه |
|
|
|
|
|
1385 ................................ |
42 |
36 |
72 |
3 |
|
1386 ................................ |
73 |
7 |
77 |
3 |
|
مركز پرتونگاري |
|
|
|
|
|
1385 ................................ |
4 |
5 |
4 |
5 |
|
1386 ................................ |
4 |
8 |
4 |
8 |
|
مركز توانبخشي |
|
|
|
|
|
1385 ................................ |
20 |
5 |
25 |
... |
|
1386 ................................ |
21 |
5 |
26 |
... |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان سبزوار .
|
سال |
آزمايشگاه |
داروخانه |
مركز
پرتونگاري |
مركز توانبخشي |
|
كل شهرستان 1386........ |
27 |
80 |
12 |
26 |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان
سبزوار .
|
سال |
تعداد لام در روستاهاي
مراقبت شده |
مقدار حشره كش مصرفي در روستاهاي سمپاشي شده (كيلو) |
|
|
آزمايش شده |
موارد مثبت |
||
|
1385 .................................... |
325 |
1 |
400 كيلو گرم |
|
1386 .................................... |
502 |
1 |
... |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان سبزوار.
|
سال
|
فلج
اطفال (پوليو) |
سرخك |
ب . ث . ژ (سل) |
ديفتري
، كزاز و سياه سرفه (ثلاث) |
ديفتري و كزاز ( توام بزرگسالان) |
مننژيت |
هپاتيت (ب) |
|
1385
... |
46493 |
14272 |
8573 |
37613 |
18897 |
5694 |
28645 |
|
1386 ... |
47131 |
12632 |
9085 |
38498 |
26341 |
5441 |
31284 |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان سبزوار.
|
سال |
جمع |
انواع
اسهال خوني |
سالك |
سل ريوي |
سوزاك (اورتريت
گونوكسيسك) |
|
1385 ........................... |
2791 |
95 |
369 |
27 |
2 |
|
1386 ........................... |
2966 |
58 |
297 |
23 |
... |
|
سال |
سياه زخم |
حيوان گزيدگي |
هپاتيتهاي ويرال |
تراخم |
سرخك |
كچلي |
|
1385 ...................... |
2 |
1887 |
75 |
334 |
... |
... |
|
1386 ...................... |
1 |
2119 |
73 |
395 |
... |
... |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان سبزوار .
|
سال
|
جمع |
تب مالت |
جذام |
حصبه
و شبه حصبه |
سيفليس |
مننژيت
(مننگوكسيت) |
وبا |
|
1385
........ |
369 |
369 |
... |
... |
... |
... |
... |
|
1386 ........ |
283 |
283 |
... |
... |
... |
... |
... |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان
سبزوار .
|
سال |
تعداد مراكز(2) |
قرص (بسته) |
كاندوم |
آي . يو . دي (نفر) |
توبکوتومی (نفر) |
وازکتو می (نفر) |
مگسترون (نفر) |
ساير موارد(3) |
|
1385 . |
206 |
161724 |
41540 |
519 |
1481 |
60 |
5731 |
... |
|
1386 . |
209 |
167235 |
48768 |
868 |
734 |
62 |
7246 |
... |
مأخذ ـ دانشگاه
علوم پزشكي شهرستان سبزوار
|
سال |
موارد بازديد شده |
كارت
معاينه بهداشتي صادر شده |
اخطار
بهداشتي صادر شده |
معرفي
متخلفين به دادگاه |
اماكن
تعطيل شده |
|
1385 ...................... |
20845 |
5392 |
214 |
252 |
38 |
|
1386 ...................... |
22420 |
7547 |
374 |
446 |
72 |
مأخذ ـ دانشگاه علوم پزشكي شهرستان سبزوار.
|
سال |
بيماريهاي واگير |
|
|||||||
|
آبله
گوسفند و بز(رأس) |
طاعون
گاو و گوساله (رأس) |
تب برفكي |
شاربن |
|
|||||
|
گوسفند
و بز (نوبت سر) (1) |
گاو و گوساله (رأس) |
گوسفند
و بز (رأس) |
گاو
وگوساله (رأس) |
تك سمي(2) (رأس) |
شتر
(نفر) |
||||
|
1385 ...... |
740451 |
0 |
462261 |
134629 |
572266 |
25877 |
45 |
85 |
|
|
1386 ...... |
863194 |
0 |
347661 |
82730 |
738578 |
20284 |
1411 |
129 |
|
|
سال و بخش |
بيماريهاي واگيردار |
بيماريهاي غير واگيردار |
||
|
شاربن
علامتي گاو و گاوميش (رأس) |
آگالاكسي گوسفند و بز (رأس) |
هپاتيت نكروزان (قانقاريا) گوسفند و بز (نوبت سر) (1) |
آنتروتوکسمي گوسفند و بز (نوبت سر) (1) |
|
|
1385 ........................ |
0 |
88325 |
3957 |
963842 |
|
1386 ........................ |
0 |
46530 |
2353 |
837478 |
1- نوبت
سر به پاره اي از واكسن ها اطلاق مي شود كه در سال بيش از يكبار به هر رأس دام
تزريق مي شود .
2- تک
سمی شامل اسب ، قاطر ، استر و الاغ می باشد .
مأخذ ـ اداره دامپزشكي شهرستان
.
|
سال و بخش |
مبارزه
با انگل
هاي داخلي |
مبارزه با انگل هاي خارجي |
|||
|
دام
هاي سمپاشي شده |
دام
هاي گرد
پاشي شده |
دام
هاي حمام
داده شده |
مساحت مكان هاي سمپاشي شده |
||
|
1385 ............ |
556000 |
349449 |
0 |
319000 |
1576870 |
|
1386 ............ |
434000 |
20707 |
0 |
386435 |
1195200 |
مأخذ ـ اداره دامپزشكي شهرستان سبزوار